Jesuh an Khenhnak Thir An Hmuh

Khrihfami hna nih khamhtu tiah zumhmi Jesuh Khrih vailam an tahnak i an khenhnak thir pahnih kan hmuh ee, tiah hlanlio thilri a hlathlaimi Archeologists hna nih nihin ah thawngpang an thanh.

Jesuh khenhchihnak thirkhenh hmuh a si cang tiah a thantu Archeologist hi Canadian rammi sinak a ngeimi Isrealmi a si.1990 kum lioah hin Jerusalam khua pawng thlanmual tthing pakhat in thirkhenh pahnih hi Isreal cozah nih an rak hmuh i an rak fimmi a si. Asinain, mah cu Jesuh khenhchihnak thir a si lai tiah ahohmanh nih ruah le thanh a rak um lo.

Israel cozah nih hin kum 2000 hrawng a si cangmi thlanmual pahnih an hmuhnak kong hi thawngpang an rak thanh ko. Nain thirkhenh cu mah ticun an chiah i, thir khenh pahnih kong cu h hmanh nih hlathlainak an rak tuah chap theng ti lo. History Channel timi TV program a chuahtu Simcha Jacobovici nih mah cu thirkhenh pahnih kong cu a lung ah a rak um tuk i hlathlainak tamdeuh an rak tuah. 

Jerusalem khua pawngah thlanmual pahnih an hmuhmi cungah hin 'Caiaphas' timi le 'Joseph son of Caiaphas' timi cafang an khenh chih. Cutin ca an rak khenh chihmi cu kum 2000 renglo a luan cangmi a si. Mah cu thlanmual tthing an hmuhmi chungah cun minung ruh tampi an hmuh chih. Cu minung ruh le ruakkuang hna cu Jerusalem khua chung i Jerusalem Museum ah nihin ni ah hmuh khawh a si.

Khrihfa Bible cathiang chungah Caiaphas timi hi biaknak lei upa tlangbawi a sinak kong hmuh khawh a si. Khrihfa Baible cathar Mathai cauk dal 26:57-68 ah Jesush cu Sadusi a simi Caiaphas(Kaiafas) sinah an kalpinak kong hmuh khawh a si.

Jesuh cu a tlaitu hna nih khan Tlangbawi Ngan Kaiafas inn ah khan an kalpi i cuka ah cun Phungbia cawnpiaktu saya hna le upa hna kha an rak i pum. ⁵⁸Peter nih lamhlat nawn khin a zulh i Tlangbawi Ngan inntual tiang kha a va kal. Inntual chungah khan a va lut i zeitindah thil a hung umtuning a si lai ti hngalh duh ah ralveng pawl sinah khan a thu. ⁵⁹Tlangbawi upa pawl le biaceihtu pawl nih khan an thah khawhnak hnga, an dihlak in a sual an kawl, ⁶⁰sihmanhsehlaw an hmu kho lo. Lihchimmi tehte tampi an hung chuak nain an hmu kho hlei lo. A donghnak ah pahnih an hung chuak i, ⁶¹“Hi pa nih hin ‘Pathian Biakinn hi ka theh lai i ni thum chungah ka sak than dih lai,’ a ti,” tiah an ti.

⁶²Tlangbawi Ngan kha a hung dir i Jesuh cu, “Hi hna nih sual an in puhmi hi na let kho hna maw?” tiah a ti. ⁶³Sihmanhsehlaw Jesuh cu dai tein a um ko. Cun Tlangbawi Ngan cu a hun i nolh ?han i, “A nungmi Pathian min chalh in, na chim hrimhrim lai, kan ti: Pathian fapa Messiah cu na si maw si lo, chim,” tiah a ti. ⁶⁴Jesuh nih cun, “Na chim ko cu ta. Sihmanhsehlaw nan dihlak in hihi kan chimh hna: Atu ri hin cun Mi Fapa hi, Cung Nung Bik orhlei i a ?hut le khuadawm cungin a rat kha nan hmuh lai,” tiah a leh hna. ⁶⁵Cu bia a theih tikah cun Tlangbawi Ngan nih khan a puan kha a thleh i, “Cucu Pathian thangchiat a si. Tehte dang ahohmanh kan herh ti hna lo. Pathian thangchiatnak bia a chimmi cu nanmah nih nan theih ko cang. ⁶⁶Zeitindah nan ruah?” tiah a ti. Annih nih, “A sual, thih awk a tlak,” tiah an leh.

Mah hi tlangbawi ngan Kaiafas thlanmual hi Isreal cozah nih 1990 kum lioah an rak hmuhmi cu a si. Archeologist Jacobovici nih a chimnak ah cun, "Tlangbawi Ngan Kaiafas nih hin Zisuh khenhchihnak thirkhenh hi a thihtiang aa chiah i a thlanmual tiangah ai phumpi chihmi a si" tiah thil sining tampi chirhchan in a chim.

Cu ti cun Jacobovici nih a chuahpimi Jesuh thirkhenh kong hi archeologist cheukhat nih cun an pompiak kho rih lo. Asinain, thil a sining tlamtling in hlathlainak biatak tein an tuah khawh in mah hi an vun chuahpi mi a si caah Jesuh thirkhenh, an hmuh mi hi a si tak ko lai, tiah zumh a si.

                                                                     Written by Suihleng